Wandelen in Gelderland – Mooiste wandelroutes van 5 tot 15 km

Snel naar:

Veluwe
Randmeerkust
Gelderse Vallei
IJsselvallei
Achterhoek
Liemers
Rivierengebied
Rijk van Nijmegen

Wordt komende tijd aan gewerkt

Dagwandelingen Gelderland

Deze pagina laat je de mooiste wandelingen in Gelderland ontdekken door het Gelderse buitengebied.

Om de wandelingen te groeperen gebruik ik landschappelijke regio’s (deelgebieden) van de Gelderse Streekgidsen (zie het groene kader hierboven). Deze regio’s geven een goed beeld van de grote variatie in het Gelderse landschap.

Tussen Rijn en Maas liggen vijf regio’s die relatief weinig wandelingen hebben (Over-Betuwe, Neder-Betuwe, Tielerwaard, Bommelerwaard en Land van Maas en Waal). Die regio’s lenen zich beter voor fietstochten. Daarom heb ik ze hier samengevoegd onder de naam Rivierengebied. Op deze manier blijft de lijst overzichtelijk.

Met de wandelingen beperk ik me tot de buitengebieden. Dus op deze pagina vind je geen stadswandelingen.

De meeste wandelingen zijn 10 tot 15 km lang. Bij enkele langere zijn afkortingen mogelijk. Kortom, deze wandelingen zijn voor vrijwel iedereen goed te doen en laten zich uitstekend combineren met een bezoek aan een dorp, museum of horecagelegenheid onderweg.

Eindelijk goede wandelinfo

Lange tijd ontbrak het aan deugdelijke wandelinformatie. De onderstaande drie gidsjes samen met de website van ‘Op pad’ lossen dit probleem op. Ze vormen een mooi basispakket voor wandelingen in Gelderland.

Van de in de gidsjes nauwelijks vermelde regio’s (Randmeerkust, Gelderse Vallei en IJsselvallei) zal ik wandelingen zoeken.

Tussen Rijn en Maas (1986)
Gottmer Reisgidsen
Thale Hadderingh (landschapsgeograaf)
Uitg. J.H. Gottmer

Het bespreekt het Rivierengebied en het Rijk van Nijmegen. Het is soms nog antiquariatisch verkrijgbaar

VELUWE
Crossbill Guides
Dirk Hilbers (ecoloog)
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Route-app kun je downloaden in de App Store en Play Store (zoek op Crossbill).

ACHTERHOEK EN LIEMERS
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Route-app kun je downloaden in de App Store en Play Store (zoek op Crossbill).

Website OP PAD
met daarop de ‘Wandelingen in Gelderland’

Je kunt ze m.b.v. de SNP Reis App gratis downloaden in de App Store en Play Store (zoek op SNP).

Deze lijst is nog niet volledig. Ken jij in Gelderland een wandeling die past bij de criteria op deze pagina (mooie natuur, buitengebied, duidelijke route)? Laat het me weten – ik breid de lijst graag verder uit.

1. Veluwe (16 routes)

Snel naar:

Noord-Veluwe (ten noorden van A1)

Leuvenumse Beek – 11,4 km
Speulder- en Sprielderbos – 13 km (of 10 km)
Staverden en Speulderheide – 7 km
Elspeter Struiken en Noorderheide – 13 km (of 9 km)
Tongerense Heide en Wisselse Veen – (11 km + 3 km)
Renderklippen – 16,5 km
Kroondomein Het Loo – 22 km (of minder)
Motketel en Bossen van Nierssen – 10 km

Zuid-Veluwe (ten zuiden van A1)

Hoog Buurlo en Radio Kootwijk – 12,5 km
Nationaal Park De Hoge Veluwe – 8,7 km
Deelerwoud – 11 km
Renkums Beekdal – 7 km (of 14 km)
Heelsumse Beek, Doorwerth en Duno – 26 km (of minder)
Arnhemse buitenplaatsen – 17 km (of minder)
Beekhuizensebeek – 14 km (of meer)
Middachten en Onzalige Bossen – 19,3 km (of minder)

Gebiedsbeschrijving:

De Veluwe is een overwegend beboste landstreek. Ze meet ongeveer 1.000 km². Globaal gezien ligt de regio ingesloten tussen de IJsselvallei, de Veluwerandmeren, de Nederrijn en de Gelderse Vallei. Een gebied met een oppervlakte van 912 km² is aangemerkt als Natura 2000-gebied.

Grote delen van de Veluwe bestaan uit stuwwallen uit de Saale-ijstijd. Ten noorden van Rheden, in het Nationaal Park Veluwezoom, ligt Signaal Imbosch dat met 110 meter het hoogste punt van de Veluwe vormt. In het noorden van de Veluwe liggen onder andere het stuifzandgebied Leuvenhorst en het Leuvenumse Bos; ter hoogte van Apeldoorn bevindt zich Kroondomein Het Loo, dat met 10.400 hectare het grootste landgoed in Nederland is. Het Nationaal Park De Hoge Veluwe is gelegen in het zuidwesten van de Veluwe en beslaat met 5.400 hectare minder dan een twintigste deel van de Veluwe.

Mijn mooiste wandelingen

Deze wandelingen voeren langs de mooiste delen van de Veluwe.

Leuvenumse Beek – 11,4 km

De oerbeek van de Veluwe

Start- en eindpunt:
Parkeerplaats Leuvenumsebos

Routemarkering:
…..

Horeca:
…..

Hond:
….

Gebiedsbeschrijving

De Leuvenumse Beek is de langste van de Veluwebeken. Ze stroomt vanaf het Uddelermeer door Staverden (daar Staverdense Beek geheten; zie route 6), door het bosgebied Leuvenhorst en vervolgens als Hierdense Beek verder door de landgoederen rondom Hierden tot aan het Veluwemeer.

De middenloop ligt volledig in oude bossen. Hier heeft beheerder Natuurmonumenten in 2015, in samenwerking met het waterschap en de provincie, een heel eenvoudige maar doeltreffende maatregel genomen. Zandhopen en boomstammen zijn in de zandige rivierbedding gelegd. Het water werd zo gedwongen opnieuw te meanderen.

Tijdens hoogwater staan delen van het dal onder water, waardoor een beekbegeleidend moerasbos ontstaat, zoals dat ook in natuurbossen te vinden is. Het brede dal van de Leuvenumse Beek, waar al oud bos aanwezig was, heeft zo het karakter van natuurlijk bos gekregen – een unicum in Nederland.

Deze wandeling volgt de gehele middenloop van de Leuvenumse Beek, met een uitstapje naar de zandverstuivingen van het Hulshorsterzand. Het is een prachtige bosroute.

Houd er rekening mee dat aan het einde van de winter trajecten door het hoge water onbegaanbaar kunnen zijn – precies zoals dat in een natuurbos hoort.

Benodigde website:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Speulder- en Sprielderbos – 13 km (of 10 km)

De beroemde ‘dansende’ beuken

Start- en eindpunt:
Parkeerplaats Driese Berg aan de Sprielderweg net ten oosten van het gehucht Drie.

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

Zelfs voor de Veluwe is het Speulder- en Sprielderbos bijzonder. Op oude kaarten uit het midden van de 19de eeuw is te zien dat vrijwel de hele noordwestelijke Veluwe bestond uit heide en stuifzand. Alleen het Speulder- en Sprielderbos vormde een grote uitzondering. Het uitgestrekte woud was toen al eeuwenlang bebost en is grotendeels gedomineerd door oude beuken. Vooral de merkwaardig kronkelige stammen van deze bomen hebben het bos zijn grote bekendheid gegeven.

Het bos kon hier blijven bestaan doordat het van oudsher als zogenaamd spaartelgenbos werd beheerd. Het bos was gemeenschappelijk bezit en ieder lid van de gemeente mocht slechts een beperkte hoeveelheid hout kappen. Van een meerstammige boom moest altijd één stam blijven staan. Daarbij werd meestal de minst aantrekkelijke, kromste stam gespaard. Zo ontstond in de loop der eeuwen een bos met veel grillig gevormde bomen. Toen het oude beheersysteem aan het einde van de 19de eeuw verdween, kregen deze bomen de ruimte om uit te groeien tot massieve, kronkelige stammen. In het schemerige bos lijken ze bijna te bewegen, alsof ze dansen. Vandaar de naam ‘dansende beuken’. Vooral bij laag invallend zonlicht zijn de grillige vormen en lange schaduwen prachtig zichtbaar. De dansende beuken zijn dan ook een geliefd onderwerp voor fotografen.

Deze boswandeling voert je door het hart van het Speulder- en Sprielderbos en langs de mooiste gedeelten met oude, grillig gevormde beuken. Je wandelt over brede boslanen en smalle, kronkelende paden en komt onderweg steeds weer langs indrukwekkende bomen. Vooral de afwisseling van dichte bosgedeelten en open plekken maakt deze wandeling bijzonder.

Het weer en het tijdstip zijn belangrijk voor deze wandeling. Het mooiste licht krijg je op zonnige dagen in het voorjaar of de herfst, vooral in de vroege ochtend of aan het einde van de middag. Dan valt het lage zonlicht tussen de bomen door en ontstaan prachtige lichtbundels in het bos.

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Staverden en Speulderheide – 7 km

Kleinschalig beekdal en uitgestrekte heide.

Start- en eindpunt:
De oostelijke parkeerplaats (P2) op Landgoed Staverden aan de Uddelermeerweg, 3852 NT Ermelo.

Beste website:
Icoonlandschappen.nl

Gebiedsbeschrijving:

Het uitgestrekte Landgoed Staverden ligt in het hart van de Veluwe, tussen de westelijke en oostelijke heuvelrug, met de Staverdense Beek als centrale landschappelijke ader.

Het kleinschalige beekdallandschap met bloemrijke, natte hooilanden, singels en monumentale lanen vormt een mooie afwisseling met de grootschalige heidevelden en bossen van het omliggende gebied.

Deze wandeling voert langs de beek en slaat daarna af naar de uitgestrekte Speulderheide. Deze heide is, in tegenstelling tot de meeste Veluwse heidevelden, behoorlijk nat en heeft daardoor een bijzondere flora.

Het kleinschalige beekdallandschap bij het landgoed en de eromheen liggende natte heide maken deze korte wandeling bijzonder afwisselend en landschappelijk aantrekkelijk.

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Elspeter Struiken en Noorderheide – 13 km (of 9 km)

Bossen en heides in het achterland van Nunspeet

Start- en eindpunt:
Mennorode

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

De oudste bosgebieden van de Veluwe zijn de malebossen. Ze bestonden al in de Middeleeuwen. Beroemde malebossen zijn de grillige beukenwouden bij Speuld en het Kroondomein Het Loo.

De malebossen van de Elspeter Struiken zijn relatief onbekend, maar zeker zo bekoorlijk.

Dit gebied ligt tussen het dorp Elspeet en Kroondomein Het Loo en is wat natuur betreft in veel opzichten een voortzetting van het Kroondomein.

Net als het Kroondomein hebben de Elspeter Struiken en de aangrenzende Noorderheide drie grote attracties, die allemaal terugkomen in deze route. Ten eerste zijn er de oude, feeërieke malebossen, met zowel beuken- als eikenbos. Ten tweede is er de grote hoeveelheid wild. In de Elspeter Struiken kun je de Veluwse ‘big five’ – edelhert, ree, damhert, moeflon en wild zwijn – allemaal tegenkomen. Tot slot wordt het gebied nog relatief weinig bezocht en is het er dus heerlijk rustig.

Een extra voordeel van de Elspeter Struiken is dat het gebied, in tegenstelling tot het Kroondomein, ook in de herfst toegankelijk is.

Deze wandelroute vertrekt vanaf het voormalige klooster Mennorode (thans hotel-restaurant en natuurcamping) en voert dwars door de Elspeter Struiken naar de Noorderheide. Vervolgens gaat de route terug door de oude malebossen van Elspeet.

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Tongerense Heide (11 km) en Wisselse Veen (2,9 km)

Wandelen langs vennen en venen

Start- en eindpunt:
Parkeerplaats kruising Le Chevalierlaan en van Manenspad, Tongeren.

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

Voedselarme moerassen heb je in verschillende varianten en allemaal zijn ze zeldzaam geworden. Het bijzondere van deze route is dat hij je langs twee verschillende voedselarme wetlands voert die pal naast elkaar liggen: het vennengebied van de Tongerense Heide en het venige beekdal van het Wisselse Veen.

Ze hebben elk hun eigen flora en fauna, maar beide zijn rijk aan bijzondere soorten. Naast wild kun je hier op zoek naar reptielen. Het is bovendien een van de rijkste libellengebieden van de Veluwe.

Wat deze twee gebieden extra mooi maakt, is de intacte, natuurlijke overgang tussen beide moerasgebieden.

In een recent natuurontwikkelingsproject zijn de waterstand en de waterkwaliteit van het Wisselse Veen hersteld, waardoor je je hier in de natuur van vroeger waant. Dit gevoel wordt nog eens versterkt door de prachtige, kleine oude buurtschappen van Tongeren, van waaruit je de wandeling begint.

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Renderklippen – 16,5 km

Struinen over begroeide stuwwallen op de Veluwe

Start- en eindpunt:
Heerderweg 36 Epe (De Loreley). Wanneer je met het OV reist, kun je vanaf Apeldoorn Station de bus (lijn 202/203) naar Zwolle via Vaassen/Heerde nemen. Je stapt uit bij de halte ‘Epe – Politiebureau’ en vanuit daar is het slechts één minuut naar het startpunt lopen.

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde website:

Website OP PAD
met daarop de ‘Wandelingen in Gelderland’

Je kunt ze m.b.v. de SNP Reis App gratis downloaden in de App Store en Play Store (zoek op SNP).

Kroondomein Het Loo – 22 km (of minder)

Ontdek het grootste landgoed van nederland

Start- en eindpunt:
Het Aardhuis aan de Amersfoortseweg (N344) net ten westen van Apeldoorn.
Wanneer deze gesloten is, de parkeerplaats aan de N344 tegenover de afslag naar het Aardhuis.

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

Een van de rustigste en meest uitgestrekte bosgebieden van de Veluwe ligt ten noordwesten van Apeldoorn: Kroondomein Het Loo. Met ruim 10.000 hectare is dit het grootste landgoed van Nederland. Al in 1684 kwam een deel van het gebied in het bezit van de familie Van Oranje. Het landgoed werd in het begin van de 20ste eeuw flink uitgebreid.

Samen met de aansluitende Elspeter Struiken en het Speulder- en Sprielderbos is Kroondomein Het Loo de plek waar je de mooiste en oudste eikenhakhoutbossen en malebossen van de Veluwe vindt. Her en der liggen kleine wildweiden en heideterreintjes waar je wild kunt zien, met name zwijnen en damherten of, met geluk, een wolf... De heide is er rijk aan vlinders.

Deze lange wandelroute (te verkorten naar wens) combineert enkele van de mooiste heidevelden met wat misschien wel het oudste bos van de Veluwe is: de Dassenberg. De oude beukenbossen hier staan vol met dood hout en bomen die begroeid zijn met tonderzwammen.

Op een warme zomerdag, als de bladeren de zonnestralen filteren en de stilte absoluut is, is de sfeer bijna sacraal. Ecologisch zijn deze bossen van enorme waarde. Het zijn oude malebossen, maar het gebied van de Dassenberg komt misschien wel het dichtst bij hoe een oerbos op de Veluwe eruit zou zien: naast oude bomen ook jonge opslag en veel staand en liggend dood hout.

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Motketel en Bossen van Nierssen – 10 km

Sprengen en leemkuilen

Start- en eindpunt:
Parkeerplaats tegenover Elburgerweg 146. Vanuit Vaassen volg je de Elspeterweg in westelijke richting. Na twee kilometer, waar de weg voor gemotoriseerd verkeer is afgesloten, sla je rechtsaf. Na 400 m, net na de bocht naar links, is de parkeerplaats aan de linkerkant.

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

Aan de oostrand van Kroondomein Het Loo ligt een van de grootste sprengen van Nederland: de Motketel. Gelegen in een prachtig oud loofbos ligt hier een heel systeem van gegraven beeklopen die uiteindelijk samenkomen in de Rode Beek. Het landschap rondom de Motketel en het naastgelegen buurtschap Niersen is aangenaam kleinschalig. Kleine hooilanden en akkers wisselen af met singels, hagen en bossen. Kortom, het kampenlandschap van de Veluweflank in optima forma.

De Motketel is op zichzelf al een bezoek meer dan waard, maar wat het gebied nog eens extra mooi maakt, is dat het naadloos overgaat in het uitgestrekte bos- en heidegebied van Kroondomein Het Loo. Enkele van de bijzonderheden van het Kroondomein, zoals de heidecorridors met hun zeldzame vlinders en reptielen, de leemkuilen en het wild, zijn ook op deze wandeling te zien.

Dit is een eenvoudige en mooie route. Houd er alleen rekening mee dat het eerste stuk behoorlijk modderig kan zijn.

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Hoog Buurlo en Radio Kootwijk – 12,5 km

Door los zand over de glooiende hei

Start- en eindpunt:
Parkeerplaats ten oosten van Hoog Buurlo, in de bocht van de Hoog Buurloseweg, Ugchelen

Routemarkering:
Rood (in één richting gemarkeerd).
Op het paneel wordt ze Heideroute genoemd.

Horeca:
Geen horeca

Hond:
Aangelijnd toegestaan

Beste website:
www.anwb.nl/wandelen/routes/rondje-radio-kootwijk
Ze heeft over deze route interessante achtergrondinfo.

Gebiedsbeschrijving:

Dit is een stevige wandeling met een paar cultuurhistorische toppers.

In de beschutting van oude beukenbossen wacht Hoog Buurlo, een van Nederlands rustiekste gehuchten. Het is een van de weinige plekken op de Veluwe waar het landschap van de afgelopen eeuwen goed bewaard is gebleven. Je vindt er statige beukenlanen, een schaapskooi en schapendriften.

Een paar kilometer verder komt de ‘kathedraal’ van Radio Kootwijk in beeld, eerst van afstand en daarna van dichtbij – een bijzonder gebouw in een weidse omgeving.

Vervolgens voert de route geruime tijd over de glooiende Hoog Buurlose Heide, met prachtige vergezichten.

Let op: tijdens het broedseizoen, van 15/3 t/m 15/7, zijn op de heide twee tracés van 100 meter omgeleid. In het veld staat dit aangegeven. De mooie vergezichten op de hogere stuwwallen zul je zeker niet missen.

Het imposante zendgebouw van Radio Kootwijk. Het werd in de jaren twintig van de vorige eeuw gebouwd voor de radioverbinding met het voormalig Nederlands-Indië.

Nationale Park De Hoge Veluwe – 8,7 km

Rondwandeling vanaf Museonder naar Jachthuis Sint Hubertus

Start- en eindpunt:
Museonder, midden in het park. Vanaf de ingangen bij Otterlo en Hoenderloo ben je er met een witte fiets in een kwartier, vanaf de ingang Schaarsbergen in een halfuur. In het Museonder is ook een informatiebalie.

Routemarkering:
De afbeelding van het Jachthuis op een groene achtergrond.

Wandel- fiets- en autokaart:
Op de voorzijde staat een plattegrond van het Park; op de achterzijde staan een aantal wandelroutes die in het terrein zijn gemarkeerd. De kaart is voor € 2,00 verkrijgbaar bij alle ingangen en bij de informatiebalie in het Museonder. Ook de bovenstaande wandeling naar het Jachthuis komt van deze kaart.

Horeca:
In het Parkpaviljoen bij het Museonder.

Honden:
Aangelijnd toegestaan.

Beste website:
www.hogeveluwe.nl

Gebiedsbeschrijving

Natuurgebieden liggen in Nederland over het algemeen op de armere gronden. Dat geldt ook voor Nationaal Park De Hoge Veluwe. De moeizame groei van de aangeplante Grove dennen laat zien hoe voedselarm de bodem hier is. Duizenden jaren van houtkap, platbranden en overbegrazing door vee hebben de bodem sterk verarmd. Ook de dichtheid aan edelherten is hier veel lager dan bijvoorbeeld in het rijke kleimoeras van de Oostvaardersplassen.

De kracht van het gebied ligt echter in het landschap: de weidse heide met stuifzand en vliegdennen. Het noordelijke deel heeft meer het karakter van een landgoed, met rododendrons en lanen van loofbomen.

Deze halve dagtocht is een eerste, korte kennismaking met het Nationale Park. Naast natuur – bos, heide en een beetje stuifzand – voert de wandeling ook langs het cultuurhistorisch bijzondere Jachthuis Sint Hubertus.

Het Jachtslot Sint Hubertus, in 1914 ontworpen door Berlage, was het woonhuis van het echtpaar Kröller-Müller.

Goede wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Dirk heeft hier gekozen voor een lange fietstocht van 34 km met diverse korte wandelingetjes.

Deelerwoud – 11 km

…

Start- en eindpunt:
…

Routemarkering:
…

Horeca:
…

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Renkums Beekdal – 7 km (of 14 km)

Min of meer natuurlijk beekdal met natte hooilanden en moeras

Start- en eindpunt:
Bezoekerscentrum Renkums Beekdal, Nieuwe Keijenbergseweg 170, 6871VZ Renkum. Deze weg is een afslag van de Bennekomseweg (N782) tussen Renkum en Bennekom. Het Bezoekerscentrum ligt naast Boscafé De Beken.

Wandeling mooiste deel van het beekdal 7 km
Mijn voorstel is om het mooiste deel van het beekdal te bekijken, het middendeel. Zie kaart hierboven. Dit zijn de punten: 1 – 2 – 3 – 11 –12 – 13 – 17 – 18 op je kaart in de Crossbill Guide Veluwe

Wil je nog verder zuidwaarts doorlopen tot aan de monding in de Nederrijn, dan volg je de punten 1 t/m 13 en 17 en 18 in de Crossbill Guide. De route wordt dan ca. 14 km.

Horeca:
Het Bezoekerscentrum. Let op openingstijden: www.renkumsbeekdal.nl

Beste website:
www.renkumsbeekdal.nl

Gebiedsbeschrijving

De Renkumse Beek ontspringt aan de voet van de Ginkelse Heide, net ten zuiden van de A12, en stroomt over een lengte van ongeveer 7 km naar de Nederrijn.

Het dal is ontstaan door smeltwater van een zijtak van de grote gletsjer die in de voorlaatste ijstijd de Gelderse Vallei heeft gevormd. Tegenwoordig is het een beekdal zoals er maar weinig van zijn in Nederland: een vrijwel intacte strook van moerassige graslanden, doorsneden door enkele stroompjes. Op de hellingen liggen oude loof- en naaldbossen met spechten en andere bosvogels.

Het Renkums Beekdal kent veel geleidelijke overgangen: van nat naar droog, van voedselarm naar voedselrijk en van hoge naar lage vegetatie. Juist zulke gradiënten zijn van grote waarde voor de natuur. Het beekdal vormt daarmee eigenlijk één grote, gevarieerde gradiënt.

Zoals vaker in moerassige beekdalen is de bijzondere flora en fauna niet altijd gemakkelijk te ontdekken. Het dal is op veel plaatsen moeilijk begaanbaar en bovendien kwetsbaar. Enkele bruggetjes en een vlonderpad maken het mogelijk om toch een beter beeld van het beekdal te krijgen.

Het slingerende vlonderpad dwars door het beekdal

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Heelsumse Beek, Doorwerth en Duno – 26 km (of minder)

…

Start- en eindpunt:
…

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Arnhemse buitenplaatsen – 17 km (of minder)

…

Start- en eindpunt:
…

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Beekhuizensebeek omhoog – 14 km (of meer)

Over de hellingen van de Veluwezoom

Start- en eindpunt:
NS-station Velp. Wie met de auto komt, kan die gratis parkeren in de Jan Steenlaan aan de zuidzijde van een groen “plein”. Hier in deze villawijk is parkeerruimte genoeg.

Gebiedsbeschrijving:

Nergens zijn de hoogteverschillen zo groot en de vergezichten zo grandioos als bij de Posbank – het bekendste deel van de Veluwezoom. Droogdalen en beekjes doorsnijden hier de hellingen van het Veluweplateau, waardoor er een voor Nederlandse begrippen uitzonderlijk reliëfrijk landschap is ontstaan.

De wandeling volgt de dichtbeboste Beekhuizensebeek (voorheen Beekhuizerbeek genaamd) omhoog naar de Posbank. De beek vormt een lintvormige hotspot voor zeldzame planten en dieren. Via een andere route wandel je terug.

Twee verlengingen brengen je naar de IJssel en naar een zandverstuiving, waarmee je alle uitersten van het Veluwse landschap in één compacte route kunt beleven.

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Middachten en Onzalige Bossen – 19,3 km (of minder)

…

Start- en eindpunt:
…

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde wandelgids met route-app:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

2. Randmeerkust (.. routes)

Snel naar:

.. – .. km
.. – .. km

Gebiedsbeschrijving:

Gradiënt van hoge gronden van het Veluwemassief naar de lagere gronden langs de Randmeren: een landschappelijke zonering met kwelzones en van zuid naar noord afstromende beken.

Kleinschalig half-open coulissenlandschap langs de bosrand van de Veluwe met afwisseling van oude bouwlanden (open enken), houtwallen, buurtschappen, lanen, landgoederen, parkbossen en recreatievoorzieningen.

Tussen Elburg en Harderwijk grote openheid van veenlandschap met grasland. Gave ontwaterings-, ontsluitings- en verkavelingspatronen, inclusief contrast met kleinschaligheid van de hogere flanken.

Ten noorden van Oosterwolde en Oldebroek: zeer open polder- en veenlandschap met opvallende afwezigheid van bebouwing en opgaand groen.

Polder Arkemheen: extreme openheid in zeekleigebied met zeer weinig bebouwing en opgaande elementen.

Historische Zuiderzeestraatweg van Amersfoort naar Zwolle: een dorpenweg op de flank van de Veluwe, inclusief historische steden Harderwijk en Elburg.

Mijn mooiste wandelingen

Deze wandelingen voeren langs de mooiste delen van de Veluwe.

.. – .. km

….

Start- en eindpunt:
…

Routemarkering:
…

Horeca:
…

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde website:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

.. – .. km

…

Start- en eindpunt:
…

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde website:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

3. Gelderse Vallei (2 routes)

Snel naar:

Kasteel Oldenaller – 14 km
Paradijs – 5,7 km

Gebiedsbeschrijving

Contrast- en gradiëntrijk valleilandschap tussen de hoger gelegen stuwwallen van de Veluwe en de
Utrechtse Heuvelrug. Met een zuid-noord gerichte afwatering via Grift, Valleikanaal en Eem, tussen Rijn en Randmeren. Met in het zuiden de Grebbedijk als markante begrenzing.

Zacht glooiend dekzandlandschap met oost-west afstromende beken. Met in het noorden een afwisselend mozaïek- en landgoederenlandschap (inclusief Scherpenzeel), in het midden een agrarisch cultuur-landschap en in het zuiden het sterk verstedelijkt landschap van Ede, Wageningen, Veenendaal (U) en Rhenen (U).

Mijn mooiste wandelingen

Onderstaande wandelingen laten de mooiste delen van deze regio zien, van noord naar zuid.

Kasteel Oldenaller – 14 km

…

Start- en eindpunt:
…

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde website:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Paradijs – 5,7 km

Een goed bewaard gebleven kampenlandschap

Het vierkantennetwerk is 1 x 1 km. Het Paradijs is maar een klein gebied.

Naar Start- en eindpunt met de auto:
Vanuit Amersfoort of Apeldoorn over de A1, afslag Ede/Barneveld naar de A30, vervolgens de afslag Barneveld-Noord, rechtsaf en meteen linksaf de weg op die parallel aan de snelweg loopt.
vanuit Ede (Arnhem of Utrecht): vanaf de A30 de afslag Barneveld-Noord, linksaf en daarna de
tweede weg links die parallel aan de snelweg loopt (eerste weg links is de oprit). Deze weg komt uit op de Kallenbroekerweg. Rechtsaf; na anderhalve km bij een P-teken aan de rechterkant (bij huisnummer 182) is het parkeerterreintje.

Naar Start- en eindpunt met de trein:
Vanuit station Ede-Wageningen of Amersfoort naar BarneveldCentraal. Hier kun je met je OV-chipkaart OVfietsen huren volgens een zelfservice-systeem (zie www.ov-fiets.nl). Fiets in westelijke richting naar de Kallenbroekerweg, richting Achterveld. Aan de rand van Barneveld gaat deze weg onder de A30 door (zie kaartje). Vanaf het station is het ongeveer een kwartier fietsen naar het beginpunt van de wandeling.

Routebeschrijving met achtergrondinfo:
Zie hiervoor de website: www.natuurinnederland.nl
Ga daar naar het hoofdstuk De beekdalen op het lage zand met daarin de pdf:
Wandeling door het kampenlandschap van de Gelderse Vallei
Deze routebeschrijving is goed, maar de achtergrondinfo verondersteld nogal wat kennis van planten en dieren. Toch kan ik je deze wandeling aanbevelen, want het is een mooie route.

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

Ten westen van Barneveld liggen de landgoederen Erica en Groot-Bylaer. Door de inwoners van Barneveld wordt dit gebied het Paradijs genoemd. Het landschap is kleinschalig en kent een afwisseling van dekzandruggen en beekdalen. Het is een kampenlandschap, genoemd naar de kampen of akkers die door individuele boeren zijn ontgonnen. Kenmerkend daarbij zijn de door houtwallen omgeven akkertjes en weilanden, aangevuld met beekdalbosjes en stukjes vochtige heide. Doordat het gebied grotendeels aan de ruilverkavelingen is ontsnapt, is het oorspronkelijke kampenlandschap hier goed bewaard gebleven.

Benodigde website:

Website www.natuurinnederland.nl
Zie hoofdstuk De beekdalen op het lage zand met daarin:
Wandeling door het kampenlandschap van de Gelderse Vallei

4. IJsselvallei (2 routes)

Snel naar:

Empese en Tondense Heide – 5 km
Bronkhorst – 5 km

Gebiedsbeschrijving

De streek IJsselvallei bestaat uit het dal van de IJssel vanaf Arnhem tot voorbij Hattem, met de bijbehorende flanken van het dal richting de Veluwe en Achterhoek. Aan de zuidzijde is de streek verbonden met de Liemers, ten noorden met de Randmeerkust.

De contrasten in reliëf en landschappen zijn hier sterk. Direct langs de IJssel vinden we een uiterwaardenlandschap, rijk aan natuurwaarden. Op de hogere oeverwallen en aangrenzende dekzanden vindt van oudsher de bewoning plaats en liggen de dijken, wegen en dorpen, tevens zijn hier aantrekkelijke toeristische routes. Op de flanken vinden we veelal een aantrekkelijk en afwisselend agrarisch mozaïeklandschap met veel beplanting, landgoederen en historische relicten. Hanzesteden als Zutphen en Doesburg hebben fronten aan de IJssel, terwijl steden en dorpen hogerop de flank als Apeldoorn en Epe meer op de Veluwe gericht zijn. Tussen IJssel en deze hogere flank liggen lager gelegen broeklanden met weteringen.

De IJsselvallei wordt doorsneden door de snelweg A1, op de westflank loopt de A50 over grote lengte parallel aan het dal. De IJssellinie en landgoederenzone IJssel&Berkel liggen grotendeels binnen deze streek.

Mijn mooiste wandelingen

Onderstaande wandelingen laten de mooiste delen van deze regio zien, van noord naar zuid.

.. – .. km

….

Start- en eindpunt:
…

Routemarkering:
…

Horeca:
..

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde website:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

.. – .. km

….

Start- en eindpunt:
…

Routemarkering:
…

Horeca:
…

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde website:

VELUWE, De Natuurgids
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

5. Achterhoek (11 routes)

Snel naar:

Landgoed ’t Joppe en Gorsselse Heide – 18,5 km
Landgoederen bij Vorden – 17,5 km of minder
Landgoed Velhorst – 9,7 km
Borculo – 5,7 km
Needse Achterveld – 10,5 km (splitsbaar)
Landgoederen bij Ruurlo – 14 km of 17 km
Lievelde – 13 km of 8,5 km
Heidenhoekse Vloed – 7,3 km (splitsbaar)
Landgoed Slangenburg – 5 km
Aaltense Goor – 7 km
Korenburgerveen – 12 km
Zwillbrockervenn – 10,5 km of 7,5 km
Wooldse Veen – 8 km

Gebiedsbeschrijving

De Achterhoek strekt zich uit van de Duitse grens in het oosten en zuiden tot aan de Oude IJssel en IJssel in het zuiden en westen. De provinciegrens met Overijssel vormt de noordgrens.

Het is een vlakke tot licht glooiende streek. Het reliëf komt in de vorm van restanten van stuwwallen, dekzandruggen en oude rivierduinen. Het hoogste land, afgezien van de stuwwallen, ligt in het oosten. Van daar stromen de beken en de twee kleine riviertjes de Berkel en de Oude IJssel naar het westen om uit te monden in de IJssel.

De Achterhoek kun je opdelen in drie streken: de Graafschap, de Centrale Achterhoek, en het Land van Winterswijk.

1. De Graafschap:
Ten noorden van de Oude IJssel ligt De Graafschap. Het strekt zich uit van de IJssel in het westen tot ongeveer Lochem en Borculo en verder noordwaarts tot aan de grens met Overijssel.

Zoals de naam al suggereert is dit gebied beroemd om zijn prachtige landgoederen, kastelen en buitens. Het landschap is er grotendeels besloten en kleinschalig, met oude bossen, hagen, boomgaarden en beken, afgewisseld met weilanden en akkers – met andere woorden het coulissenlandschap.

2. Centrale Achterhoek:
Dwars door de Achterhoek loopt van noord naar zuid een smalle band van heuvelland en dekzandruggen, grofweg tussen de Lochemse Berg en het Montferland. Die twee zijn behoorlijk markante heuvels , maar voor het overige deel van deze band moet je het reliëf goed zoeken.
Verder oostelijk, tussen Eibergen en Aalten, stijgt het land plotseling naar het Oost Nederlands plateau. De Centrale Achterhoek vormt de brede laagte tussen deze twee verhogingen.

Benodigde wandelgids met route-app:

ACHTERHOEK EN LIEMERS
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Needse Achterveld – 10,5 km (splitsbaar)

Start- en eindpunt:
…

Routemarkering:
…

Horeca:
…

Honden:
…

Beste website:
…

Gebiedsbeschrijving

…
…

Benodigde wandelgids met route-app:

ACHTERHOEK EN LIEMERS
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

Rondom het grootste hoogveen van de Achterhoek

Start- en eindpunt:
Parkeer de auto aan de Arrisveldweg. Loop over het zandpad in noordwestelijke richting naar de Meekertweg en sla daar linksaf. Steek bij de spoorovergang de spoorlijn over de spoorlijn over. Rechts zie je het Beheersgebouw van Natuurmonumenten.

Naam van de route:
Het Schaddepad.

Routemarkering:
Groene pijltjes. De route is in één richting gemarkeerd, namelijk met de wijzers van de klok mee.

Beste periode:
De zomermaanden en speciaal de tijd dat de heide in bloei staat. In het winterhalfjaar heb je waterdichte schoenen nodig.

Honden:
Niet toegestaan.

Beste websites:

Gebiedsbeschrijving:

Het Korenburgerveen is het mooiste van de Achterhoekse hoogvenen. Het omvat drie deelgebieden: het Corlese Veen, het Vragenderveen en het Meddose Veen (zie kaartje hierboven).

Terwijl het veen in de Centrale Achterhoek geheel is verdwenen en het Wooldse Veen nog herstelt van de verdroging, is dit gebied tamelijk ongeschonden de geschiedenis doorgekomen. Hoewel ook hier de verdroging de randzone bedreigde, is de kern grotendeels intact gebleven. Dankzij recente herstelmaatregelen en de uitbreiding van de bufferzone is het Korenburgerveen klaar voor de toekomst.

Het gebied heeft een unieke flora en fauna. Naast tal van bijzondere planten, vlinders en libellen is het een bolwerk voor moerasvogels, waaronder de Blauwborst en de Waterral. Zelfs de majestueuze Kraanvogel broedt er weer, na meer dan honderd jaar afwezigheid.

…
…

Benodigde wandelgids met route-app:

ACHTERHOEK EN LIEMERS
Crossbill Guides
Dirk Hilbers
KNNV Uitgeverij (Nederland)
Verkrijgbaar bij De Zwerver

6. Liemers (1 route)

Snel naar:

Rijnstrangen – 15 km
.. – .. km

Gebiedsbeschrijving

Het gebied wordt begrensd door het riviertje de Oude IJssel in het noorden en oosten en de grote rivieren in het zuiden en westen. Redelijk centraal in het gebied ligt de beboste heuvelrug van het Montferland en ten oosten daarvan de Oude IJsselstreek.

De Liemers is boven alles een rivierengebied. Brede rietkragen, wilgenbossen, weilanden en akkers op vette kleigrond, dijkdorpen en terpboerderijen – dat zijn de ingrediënten van het klassieke Liemerse landschap. en vrijwel overal zie je aan de horizon de opvallende heuvelrug van het Montferland met het iconische kerkje van Hoch-Elten.

Mijn mooiste wandelingen

Onderstaande wandelingen laten de mooiste delen van deze regio zien, van west naar oost:

7. Rivierengebied (3 routes)

Snel naar:

Heerewaarden – 8,1 km
Hernense en Leurse Bos – 11,5 km
Overasseltse en Hatertse Vennen – 7 km

De vele regio’s liggend tussen Rijn en Maas (Over-Betuwe, Neder-Betuwe, Tielerwaard, Bommelerwaard en Land van Maas en Waal) heb ik samengevoegd onder de naam **Rivierengebied**.

Gebiedsbeschrijving

…

Mijn mooiste wandelingen

De onderstaande routes laten de mooiste delen van het rivierengebied zien, van west naar oost.

8. Rijk van Nijmegen (4 routes)

Snel naar:

Ten noorden van Berg en Dal – 7 km
Ten oosten van Berg en Dal – 5 km
Mookerheide – 7 km
Sint Jansberg – 6 km en 7 km

Eigenlijk horen de Mookerheide en Sint Jansberg niet in deze lijst, want ze liggen net over de grens in de provincie Limburg.

Gebiedsbeschrijving

Contrastrijk landschap van de stuwwal van Nijmegen en Kleef en het aangrenzende rivierenlandschap tussen de Waal en de Duitse grens. Bovenop de stuwwal ligt een besloten boslandschap met in het noorden een markante steilrand met diep ingesneden bronbeekjes en verre zichten. Op de flauw aflopende westflank van de stuwwal ligt het verstedelijkte gebied van Nijmegen en een reeks kleinere dorpen met hiertussen oude bouwlanden. Op de oostflank van het Nederlandse deel van de hoefijzervormige stuwwal ligt het open bekken van Groesbeek met grotendeels glooiende weidegrond, vochtige laagtes en beekjes. Aan de zuid- en westzijde van de oude stad Nijmegen is nog deels een ring van (voormalige) landgoederen aanwezig, zoals Heijendael, Winkelsteegh, Duckenburg. In het rivierengebied liggen weidse komgronden de Ooijpolder en Duffelt en buitendijks grootschalige dynamische riviernatuur.

Zowel de stuwwal als het rivierengebied vormen geliefde uitloopgebieden voor de stad Nijmegen, met alom bekende hotspots als het Afrika Museum en de Millinger Theetuin.

Mijn mooiste wandelingen

De onderstaande routes laten de mooiste delen van deze regio zien, van noord naar zuid.

Tip:

Kijk ook eens bij mijn andere paden in Nederland.